Članak istražuje značaj Jovana Mijuškovića kao pionira hirurgije u Kraljevini Jugoslaviji.
- Jovan Mijušković izveo prvu operaciju na otvorenom srcu 1928. godine.
- Rođen u Nišu, obrazovao se u Beogradu i Beču.
- Tokom rata bio ministar zdravlja, streljan 1944. godine.
Jovan Mijušković, lekar rođen u Nišu 17. septembra 1886. godine, ostao je upisan u istoriju medicine kao hirurg koji je 1928. u Valjevu izveo prvu uspešnu operaciju na otvorenom srcu u Kraljevini Jugoslaviji. Njegov profesionalni put obuhvatao je rad u više gradova, značajne funkcije u zdravstvu, ali i kontroverzno poglavlje tokom Drugog svetskog rata.
Rođen u Nišu, osnovno i srednje obrazovanje stekao je u Beogradu, a medicinu je završio u Beču 1914. godine. Tokom studija bio je među osnivačima akademskog društva „Zora“, čiji je i predsednik bio. Nakon diplomiranja interniran je u austrougarski zarobljenički logor, gde je ostao do kraja Prvog svetskog rata.
Put od lokalnog lekara do priznatog hirurga
Po završetku rata radio je najpre u Ulcinju, a zatim u Račanskom srezu, u Bajinoj Bašti. Posle toga bio je lekar u valjevskom i tamnavskom srezu, da bi 1923. prešao u Beograd kao sekundarni lekar na hirurškom odeljenju bolnice. Kasnije je specijalizirao opštu hirurgiju, delom u Beču, a zatim vodio hirurške službe i bolnice u Ćupriji i Valjevu.
U Valjevu je proveo deo karijere koji je danas najpoznatiji javnosti. Upravo tamo je 7. aprila 1928. godine operisao petnaestogodišnjeg Dragomira Mitrovića iz Dupljaja, koji je slučajno ranjen iz malokalibarskog pištolja. Taj zahvat se vodi kao prva uspešna operacija na otvorenom srcu u tadašnjoj državi. O događaju su izveštavali i brojni štampani mediji tog vremena.
Pod Mijuškovićevim rukovodstvom, hirurška služba Valjevske bolnice 1927. godine imala je 344 operativna zahvata, što govori o obimu i značaju rada koji je tada obavljan u toj ustanovi.
Rad u ministarstvu i na fakultetu
Kasnije je bio šef saniteta Ministarstva saobraćaja i profesor istorije medicine na Medicinskom fakultetu u Beogradu. Pristupno predavanje održao je početkom aprila 1937. godine, pred punim amfiteatrom, kako su tada beležili mediji.
Pored kliničkog i nastavnog rada, Mijušković se bavio i istraživanjem u oblasti hirurgije. Objavljivao je stručne radove u domaćim i stranim časopisima, a pisao je i popularne tekstove iz medicine. Ti tekstovi izlazili su u „Glasu Valjeva“ i beogradskoj dnevnoj štampi, a među temama kojima se bavio bila je i Divčibare.
Ratne godine i kraj života
Tokom nemačke okupacije u Drugom svetskom ratu obavljao je funkciju ministra zdravlja u Vladi narodnog spasa, a na toj dužnosti ostao je do ostavke 1942. godine. Nakon oslobođenja Beograda streljan je početkom novembra 1944. godine.
Za Niš je ova priča važna jer podseća da je jedan od pionira jugoslovenske hirurgije rođen upravo u ovom gradu. U lokalnoj istoriji takva imena često ostaju manje poznata nego što zaslužuju, iako su ostavila trag u nauci, medicini i obrazovanju.
Mijušković je imao ćerku Anicu, profesorku francuskog jezika, a njegov životni put ostaje vezan za razvoj medicine u Srbiji u prvoj polovini 20. veka. Više ovakvih lokalnih i istorijskih priča NišBRE redovno prati u rubrici najnovije vesti.
Često postavljana pitanja
Ko je Jovan Mijušković?
Jovan Mijušković je bio lekar iz Niša poznat po prvoj uspešnoj operaciji na otvorenom srcu u Kraljevini Jugoslaviji.
Kada je izvršena prva operacija na otvorenom srcu?
Prva operacija na otvorenom srcu izvršena je 7. aprila 1928. godine u Valjevu.
Koje su Mijuškovićeve ključne funkcije tokom karijere?
Mijušković je bio šef saniteta Ministarstva saobraćaja i profesor na Medicinskom fakultetu u Beogradu.
Šta se desilo sa Mijuškovićem tokom Drugog svetskog rata?
Tokom okupacije, bio je ministar zdravlja, a nakon rata streljan je 1944. godine.
